HỢP ĐỒNG MUA BÁN NỢ CÓ THỂ BỊ TUYÊN VÔ HIỆU TRONG TRƯỜNG HỢP NÀO?

Luật sư DFC

05:40 - 27/01/2026

I. Hợp đồng mua bán nợ là gì?

Hợp đồng mua bán nợ là thỏa thuận giữa:

  • Bên bán nợ (chủ nợ cũ)

  • Bên mua nợ (chủ nợ mới)

Theo đó, bên bán chuyển giao quyền đòi nợ đối với bên nợ cho bên mua, và bên mua thanh toán một khoản tiền tương ứng.

Mua bán nợ là giao dịch hợp pháp, nhưng trên thực tế rất dễ bị tuyên vô hiệu nếu vi phạm điều kiện pháp luật.

II. Khi nào hợp đồng mua bán nợ có hiệu lực pháp luật?

Một hợp đồng mua bán nợ chỉ có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ điều kiện chung của giao dịch dân sự, bao gồm:

  • Chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi

  • Các bên hoàn toàn tự nguyện

  • Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm, không trái đạo đức xã hội

  • Hình thức phù hợp quy định pháp luật

???? Chỉ cần vi phạm một trong các điều kiện trên, hợp đồng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.

III. Hợp đồng mua bán nợ bị tuyên vô hiệu trong những trường hợp nào?

 1. Khoản nợ không đủ điều kiện để mua bán

Hợp đồng mua bán nợ có thể bị vô hiệu nếu đối tượng của hợp đồng không hợp pháp, ví dụ:

  • Khoản nợ không tồn tại trên thực tế

  • Khoản nợ đã được thanh toán nhưng vẫn đem bán

  • Khoản nợ đã hết thời hiệu khởi kiện

  • Khoản nợ đang bị Tòa án tuyên không có nghĩa vụ thanh toán

???? Khi đối tượng không có thật hoặc không hợp pháp → hợp đồng vô hiệu.

 2. Vi phạm điều cấm của pháp luật

Một số khoản nợ bị cấm hoặc hạn chế mua bán, như:

  • Khoản nợ phát sinh từ hành vi trái pháp luật

  • Khoản nợ gắn với nghĩa vụ nhân thân không được chuyển giao

  • Khoản nợ bị pháp luật chuyên ngành hạn chế chuyển nhượng

➡ Trường hợp này, hợp đồng mua bán nợ vô hiệu tuyệt đối.

3. Bên bán không có quyền bán khoản nợ

Hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu nếu:

  • Bên bán không phải là chủ nợ hợp pháp

  • Khoản nợ thuộc sở hữu chung, nhưng chỉ một bên đứng ra bán

  • Khoản nợ đã được thế chấp, cầm cố, phong tỏa mà không được phép chuyển nhượng

Đây là lỗi rất thường gặp trong thực tiễn tranh chấp mua bán nợ.

 4. Không thông báo hoặc không được sự đồng ý của bên nợ (trường hợp bắt buộc)

Về nguyên tắc, việc chuyển nhượng khoản nợ phải thông báo cho bên nợ.

Hợp đồng có thể phát sinh rủi ro vô hiệu nếu:

  • Không thông báo cho bên nợ

  • Chuyển nhượng làm thay đổi nghĩa vụ của bên nợ

  • Hợp đồng gốc có điều khoản cấm chuyển nhượng khoản nợ

➡ Khi đó, Tòa án có thể tuyên hợp đồng mua bán nợ vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.

5. Hợp đồng mua bán nợ được ký kết giả tạo

Hợp đồng mua bán nợ có thể bị vô hiệu nếu:

  • Ký để che giấu giao dịch khác

  • Nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài chính

  • Hợp thức hóa hoạt động đòi nợ trái pháp luật

Đây là trường hợp vô hiệu do giả tạo.

 6. Bị lừa dối, cưỡng ép khi ký hợp đồng

Nếu một bên chứng minh được:

  • Bị lừa về giá trị khoản nợ

  • Bị cung cấp thông tin sai lệch

  • Bị ép buộc ký hợp đồng

➡ Có quyền yêu cầu Tòa án tuyên hợp đồng vô hiệu.

 7. Vi phạm hình thức hợp đồng theo quy định

Một số trường hợp pháp luật yêu cầu:

  • Hợp đồng phải lập bằng văn bản

  • công chứng, chứng thực hoặc điều kiện đặc thù

Nếu không tuân thủ → hợp đồng có nguy cơ vô hiệu.

IV. Hậu quả pháp lý khi hợp đồng mua bán nợ bị tuyên vô hiệu

Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu:

  • Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận

  • Bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại

  • Quyền đòi nợ quay lại cho chủ nợ ban đầu

  • Phát sinh tranh chấp kéo dài, khó thi hành

???? Người mua nợ thường là bên chịu rủi ro lớn nhất.

V. Cách phòng tránh hợp đồng mua bán nợ bị vô hiệu

✔ Rà soát kỹ tính pháp lý của khoản nợ
✔ Kiểm tra hợp đồng gốc và quyền chuyển nhượng
✔ Xác minh tư cách chủ nợ của bên bán
✔ Quy định rõ trách nhiệm khi khoản nợ không thu hồi được
✔ Thông báo hợp lệ cho bên nợ
✔ Nên có luật sư thẩm định hợp đồng trước khi ký

VI. Luật sư khuyến nghị

Trong thực tế, rất nhiều tranh chấp mua bán nợ phát sinh do:

  • Chủ quan

  • Tin tưởng vào giấy tờ một chiều

  • Không đánh giá đầy đủ rủi ro pháp lý

Hợp đồng mua bán nợ nên được rà soát bởi luật sư chuyên sâu, đặc biệt với khoản nợ lớn hoặc nợ khó đòi.

Tư vấn pháp lý hợp đồng mua bán nợ

  • Rà soát – soạn thảo hợp đồng mua bán nợ

  • Đánh giá rủi ro vô hiệu

  • Đại diện xử lý tranh chấp mua bán nợ

Liên hệ luật sư để được tư vấn chi tiết theo từng hồ sơ cụ thể.

Luật sư DFC

Luật sư DFC